EKOLOGIA PROMOWANE

Czyste powietrze? Właśnie tak!

Powietrze znaczy życie. Ale musimy wiedzieć, czym oddychamy. Od początku obecnej kadencji samorządu – we współpracy z Komisją Europejską i rządem RP – władze województwa podejmują konkretne działania mające na  celu pozyskanie funduszy dla samorządów i mieszkańców na odnawialne źródła energii, ekologiczny transport czy wymianę źródeł ciepła.

Dla przypomnienia, blisko pół miliarda euro w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego 2014–2020 zostało zaprogramowane na szeroki pakiet działań antysmogowych w regionie.

Na dofinansowanie mogły liczyć projekty dotyczące budowy i modernizacji instalacji do produkcji energii. Ponadto wspierane były działania w zakresie infrastruktury transportu zbiorowego (np. zintegrowane centra przesiadkowe – w tym dworce autobusowe i kolejowe, parkingi Park&Ride i Bike&Ride, drogi rowerowe), zakup taboru autobusowego i tramwajowego, wdrażanie inteligentnych systemów transportowych ITS – w tym SDIP oraz wymiana oświetlenia w gminach na instalacje o wyższej efektywności energetycznej.

W 2020 roku 972 mln zł w ramach RPO WSL zarząd województwa przeznaczył na projekty związane z efektywnością energetyczną, odnawialnymi źródłami energii i gospodarką niskoemisyjną. Przykładem działań antysmogowych jest realizacja programu „Gepard II”, który w praktyce dotyczy wdrażania niskoemisyjnego transportu. Przedsięwzięcie o wartości ponad 138 mln zł jest realizowane przy współpracy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, w ramach RPO WSL 2014–2020.

W zeszłym roku Urząd Marszałkowski przeprowadził proces ewaluacji wdrażania zapisów uchwały antysmogowej. Do wszystkich gmin województwa śląskiego wysłana została ankieta badająca potrzeby samorządów w zakresie prowadzonych przez nich działań ograniczających emisję pyłów i gazów do powietrza. Wpłynęło 118 ankiet. 70 gmin nie oczekuje zmiany uchwały antysmogowej, a 47 jest odmiennego zdania i widzi potrzebę zmiany. Pojawiają się głosy gmin, że terminy wymiany urządzeń grzewczych zapisane w uchwale powinny zostać wydłużone ze względu na możliwości finansowe mieszkańców.

Marszałek Jakub Chełstowski powołał zespół do spraw analizy realizacji uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Pierwszy termin wymiany najstarszych instalacji przypada na

1 stycznia 2022 r., w związku z powyższym dopiero po tej dacie będzie można analizować skuteczność wdrażania ww. uchwały. Z danych, które otrzymuje Urząd Marszałkowski w postaci sprawozdań z Programu ochrony powietrza (POP) wynika, że w dalszym ciągu utrzymuje się tendencja rosnąca w odniesieniu do liczby zlikwidowanych kotłów.

W ramach IV osi priorytetowej Efektywność energetyczna, odnawialne źródła energii i gospodarka niskoemisyjna ogłoszono łącznie ponad 73 naborów, w których złożono 1477 wniosków. Wybrano do dofinansowania 831 projektów na kwotę 2,72 mld zł.

Kolejnym obszarem wsparcia jest modernizacja energetyczna infrastruktury publicznej i mieszkalnej. W wyniku podniesienia alokacji na konkurs możliwe stało się dofinansowanie kolejnych 38 projektów z listy rezerwowej. Pozyskano na ten cel dodatkowo 86 mln zł. Łączne wsparcie przeznaczono na realizację 60 inwestycji na kwotę 173 mln zł. Komisja Europejska zatwierdziła zwiększenie o 164 mln zł puli środków dla projektów dotyczących Odnawialnych Źródeł Energii. Dzięki temu możliwa była realizacja 27 projektów, a nie jak zaprogramowano wcześniej 6.

Warto również wskazać projekty edukacyjno-informacyjne podejmowane na rzecz uświadamiania mieszkańcom szkodliwego wpływu smogu na ich zdrowie, promowania działań prozdrowotnych i proekologicznych, ochrony i poprawy stanu zdrowia mieszkańców regionu.

Działania antysmogowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014–2020:

•  projekty z obszaru efektywności energetycznej, w tym wytwarzanie energii z OZE wraz z podłączeniem do sieci dystrybucyjnej/przesyłowej – 4306 zmodernizowanych kotłów,

•  wymiana oświetlenia w gminach na instalacje o wyższej efektywności – ponad 84 tys. zmodernizowanych punktów oświetleniowych,

•  działania w zakresie infrastruktury transportu zbiorowego, m.in. zintegrowane centra przesiadkowe, w tym dworce autobusowe i kolejowe, par-kingi Park&Ride, drogi rowerowe – 130 wybudowanych zintegrowanych węzłów przesiadkowych,

•  zakup taboru kolejowego, autobusowego i tramwajowego, wdrażanie inteligentnych systemów transportowych ITS – 456 jednostek taboru pasażerskiego.

•  „MOGĘ! Zatrzymać SMOG” – przekazano 2000 oczyszczaczy powietrza do przedszkoli,

•  „InfoSMOG-MED” – w ramach projektu powstała platforma cyfrowa i aplikacja Śląskie SMOGSTOP oraz prowadzona jest kampania „Śląskie. Zmieniamy powietrze na dobre”. Jej celem jest zwiększenie świadomości społeczeństwa na temat negatywnego wpływu zanieczyszczonego powietrza na zdrowie oraz poprawnych zachowań prozdrowotnych i proekologicznych.

Uzyskane efekty  ekologiczne:

•  Redukcja PM10: 550,12 tony/rok

•  Szacowany roczny spadek emisji gazów cieplarnianych: 
292 640,10 tony równoważnika CO2

•  Liczba zmodernizowanych źródeł ciepła: 4306 kotłów

•  Liczba zmodernizowanych energetycz-nie budynków: 1120 budynków

•  Zmniejszenie rocznego zużycia energii pierwotnej w budynkach publicznych: 329 110 479,20 kWh/rok

•  Zmniejszenie zużycia energii końcowej w wyniku realizacji projektu: 1 170 689,92 GJ/rok

•  Dodatkowa zdolność wytwarzania energii cieplnej ze źródeł odnawialnych: 
102,37 MWt

•  Dodatkowa zdolność wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych: 
137,15 MWe

•  Liczba pojazdów korzystających z miejsc postojowych w wybudo-wanych obiektach „parkuj 
i jedź”:  733 496 miejsc postojowych

•  Liczba zmodernizowanych energetycz-nie punktów oświetleniowych: 
84 226 punktów

•  Liczba zakupionych jednostek taboru pasażerskiego w publicznym transporcie zbiorowym komunikacji miejskiej: 444 sztuki

•  Długość wspartej infrastruktury rowerowej: 162,40 km

•  Liczba wybudowanych zintegrowanych węzłów przesiadkowych: 130 sztuk

•  Liczba zainstalowanych systemów ITS: 7 sztuk

•  Zakup jednostek taboru kolejowego – 12 sztuk

•  Rewitalizacja linii kolejowych nr 694/157/190/191 Bronów-Bieniowiec-Skoczów–Goleszów–Cieszyn/Wisła Głębce – 51.99 km (duży projekt)

•  Opracowanie dokumentacji projektowej dla Rewitalizacji linii kolejowych nr 140/169/179/885/138 połączenia: Orzesze Jaśkowice-Tychy-Baraniec-KWK Piast–Nowy Bieruń–Oświęcim – 1 szt.

Izabela Domogała, członek zarządu województwa.

– W ramach konsultacji Umowy Partnerstwa na lata 2021–2027 zarząd województwa stara się o dodatkowe 1,2 mld euro z funduszy UE na walkę z niską emisją. Środki pozwoliłyby samorządom dofinansować wymianę źródeł ciepła u mieszkańców. To realne wyjście naprzeciw wymogom uchwały antysmogowej

mówi Domogała.

/MAR/