KULTURA

Górny Śląsk na archiwalnych fotografiach

Skomplikowana historia trzech zrywów społecznych została przedstawiona na kilkuset starannie dobranych zdjęciach archiwalnych. „Obrazy zmieniającego się świata. Fotografie Górnego Śląska” to niezwykła publikacja pokazująca czasy Powstań Śląskich, której wydawcą jest Instytucja Kultury Ars Cameralis.

Wydany przez katowicką instytucję album jest znakomitą okazją, by przyjrzeć się Górnemu Śląskowi z początków wieku. Prezentowane fotografie pochodzą z lat 1910–1932 i ukazują nie tylko ówczesną panoramę społeczną, tradycje i codzienne życie mieszkańców, ale także trudną historię regionu. „Obrazy zmieniającego się świata” to opowieść o tym, jak kiedyś wyglądało życie Górnoślązaków. To również opowieść o tym, jak w obliczu coraz trudniejszej rzeczywistości rodziła się duma i odwaga mieszkańców regionu. – Chcieliśmy tym albumem zwrócić uwagę na tych wszystkich bezimiennych Górnoślązaków, którym przyszło żyć w takich, a nie innych czasach – mówi Marek Zieliński, dyrektor Instytucji Kultury Ars Cameralis i pomysłodawca albumu. – Dziś, po stu latach od wybuchu kolejnych Powstań Śląskich, powracamy do tamtych czasów i oddajemy głos ówczesnym mieszkańcom regionu. Zaglądamy przez okna do domów i podglądamy, jak żyli – dodaje.

Album „Obrazy zmieniającego się świata. Fotografie Górnego Śląska” został podzielony na cztery części. Pierwsza skupia się na życiu codziennym: ówczesnych obrzędach, elementach stroju czy wyglądzie domostw. Kolejna część przybliża sytuację polityczną spornego obszaru, a także wydarzenia związane z plebiscytem i szeroko zakrojoną akcją propagandową. W trzeciej części znajdują się wizerunki powstańców, natomiast czwarta została poświęcona uroczystościom związanym z wkroczeniem oddziałów Wojska Polskiego po podziale ziem górnośląskich w 1922 roku. Specjalnie na potrzeby albumu dr hab. prof. UŚ Maciej Fic napisał tekst historyczny, natomiast za warstwę wizualną odpowiadała ceniona i wielokrotnie nagradzana katowicka projektantka Marta Gawin.

Wykorzystane w albumie zdjęcia pochodzą ze zbiorów: Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Muzeum Historii Katowic, Muzeum Miasta Mysłowice, Muzeum Powstań Śląskich w Świętochłowicach, Muzeum Śląskiego w Katowicach, Muzeum w Chorzowie, Muzeum w Gliwicach, Muzeum w Tarnowskich Górach oraz Narodowego Archiwum Cyfrowego.

TOMASZ KULASTY