AKTUALNOŚCI KULTURA

Panteon Górnośląski otwarty!

Otwarcie Panteonu uświetniło setną rocznicę powrotu Śląska do Macierzy 19 czerwca oficjalnie otwarto Panteon Górnośląski – instytucji, która jest prawdziwym kompendium wiedzy o postaciach tworzących przez dekady oblicze regionu. Uroczystości zbiegły się z obchodami setnej rocznicy powrotu części Górnego Śląska do Macierzy, będącego rezultatem trzech Powstań Śląskich oraz uczczeniem po raz pierwszy w historii – Narodowego Dnia Powstań Śląskich, który przypada 20 czerwca.

Niedzielne uroczystości poprzedziła msza święta w Archikatedrze Chrystusa Króla w Katowicach, gdzie po południu już oficjalnie otwarto Panteon Górnośląski. W mszy uczestniczył premier RP Mateusz Morawiecki, który wcześniej miał okazję zwiedzić Panteon. W samym otwarciu uczestniczyli m.in. marszałek województwa Jakub Chełstowski, metropolita katowicki abp Wiktor Skworc, minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotr Gliński, poseł do Parlamentu Europejskiego Jadwiga Wiśniewska oraz liczne grono parlamentarzystów i samorządowców.

To wielki dzień dla Polski, wielki dzień dla Śląska i jego mieszkańców. Świętujemy stulecie powrotu naszych ziem do Macierzy, celebrujemy Narodowy Dzień Powstań Śląskich i jednocześnie po raz pierwszy przekraczamy próg miejsca, w którym poprzez historyczne postaci splata się historia naszego regionu. Historia bez wątpienia trudna, bo przecież Śląska przez wieki w granicach Polski nie było, a jednak finalnie dla nas szczęśliwa, jednak nie wolno nam nigdy zapomnieć, że było to okupione krwią i trudem narodowowyzwoleńczych zrywów. Trzecie z Powstań Śląskich było tym momentem, gdy nasi przodkowie mogli cieszyć się z przyłączenia do Rzeczpospolitej. Radości z przynależności do Ojczyzny. Panteon Górnośląski jest swoistą lekcją historii. Przenosi nas nie tylko daleko w przeszłość, ale przybliża także do teraźniejszości. Bez ludzi, którzy tę historię tworzyli, nie byłoby dzisiejszego Województwa Śląskiego – prężnego, silnego i ciągle się rozwijającego. Nie byłoby wolnej Polski. Składam dziś hołd wszystkim, którzy przez dekady, do tego się przyczynili. Jesteśmy im winni pamięć i wieczny szacunek – podkreślił marszałek Jakub Chełstowski.

Realizacja Panteonu była marzeniem, ale marzeniem dodajmy, bardzo ambitnym. Pokazaliśmy jak ważny jest to projekt dla naszego województwa. Przekuliśmy słowa w czyny. Panteon to patriotyzm jutra, o którym mówił Prezydent RP Lech Kaczyński. To będzie miejsce inspiracji otwarte na wszystkie środowiska – zaakcentowała poseł do PE Jadwiga Wiśniewska.

Panteon Górnośląski to opowieść o ostatnich 100 latach historii Górnego Śląska napisana poprzez sylwetki i osiągnięcia najważniejszych postaci „stąd” – powstańców śląskich, ofiar totalitaryzmów, ludzi Kościoła oraz wybitnych przedstawicieli nauki, kultury i sportu. Panteon powstał w 2020 r. i jest prowadzony przez Województwo Śląskie, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Archidiecezję Katowicką oraz Miasto Katowice jako wspólna instytucja kultury. Mieści się w katowickiej Archikatedrze Chrystusa Króla, która jest swoistym pomnikiem upamiętniającym powrót Górnego Śląska do odradzającej się Polski po ponad 600 latach panowania czeskiego, austriackiego i niemieckiego. Przedstawione w Panteonie postaci i ich biografie są narratorami w tej podróży przez dekady historii. Jego rolą jest upowszechnianie wiedzy z zakresu historii XX i XXI wieku. Ekspozycje umieszczono na ponad 2 tys. metrów kwadratowych.

Wybrano podziemia katowickiej katedry ponieważ były to bardzo ciekawe architektoniczne przestrzenie, które przez dziesięciolecia nie były wykorzystywane, a są zlokalizowane w centrum Katowic w reprezentacyjnym budynku wpisanym na listę Pomników Historii. Zamiarem metropolity katowickiego arcybiskupa Wiktora Skworca, który jest pomysłodawcą utworzenia Panteonu, było stworzenie przestrzeni, która będzie łączyć ludzi.

Bóg przemawia naturą, człowiek odpowiada kulturą. Panteon jest formą działania dla dobra wspólnego. Pamięcią przeszłości i wydobywaniem z niepamięci postaci dla Śląska znamiennych, a z różnych powodów przez dekady pomijanych. Choć bez wielu z nich nie mielibyśmy współczesnego Śląska. Panteon ma pełnić przede wszystkim funkcję społeczną – podkreślił metropolita katowicki abp Wiktor Skworc.

W pierwszej kolejności, po konsultacjach z  Radą Programową Panteonu Górnośląskiego postanowiono wybrać część osób spośród zaprezentowanych w publikacji „Leksykon Panteonu Górnośląskiego” pod red. Aleksandry Kłos-Skrzypczak i ks. Henryka Olszara. Dodatkowo, aby dotrzeć do nowych środowisk, zorganizowano sympozjum medyczne i architektoniczne, podczas których przedstawiciele tych środowisk wyłonili swoich kandydatów i  kandydatki. Dołączyły tym samym takie osoby jak: Anna Kozub, Maria Kujawska czy Józef Rostek.

Od chwili powstania Panteonu otrzymaliśmy również pisma od różnych instytucji, stowarzyszeń, organizacji lub osób prywatnych, które przedstawiły nam interesujące osoby warte upamiętnienia. Dzięki temu wprowadziliśmy np. postać Sławomira Skrzypka – prezesa NBP w latach 2007-2010, kardiochirurga Zbigniewa Religi czy rzeźbiarza ekumenicznego Jana Hermy. Chcę jeszcze raz bardzo mocno podkreślić – Panteon Górnośląski jest zbiorem otwartym i będzie systematycznie powiększany – mam nadzieję, że z zaangażowaniem różnych środowisk i grup, na co liczymy – wyjaśnia Ryszard Kopiec, dyrektor Panteonu Górnośląskiego.

W ramach niedzielnych obchodów Narodowego Dnia Powstań Śląskich i powrotu części Górnego Śląska do Macierzy odbył się także Bieg Bohaterów z metą na Skwerze Powstań Śląskich w Parku Śląskim, w którym wzięło udział ponad 2 tysiące uczestników.

Źródło: UMWŚ