KULTURA

Polska kultura ludowa gości w Japonii

Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny realizuje w Japonii projekt Taniec natchniony – od folkloru do współczesności” – prezentacja spektaklu baletowego „Exodus”, jako nowatorskiego podejścia do promocji kultury polskiej. Przedsięwzięcie zostało dofinansowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Kultura Inspirująca.

Pandemia uniemożliwiła artystom podróż do Japonii, ale dzięki zmianie formuły projektu jego realizacja jest możliwa w przestrzeni wirtualnej. Zespół „Śląsk” udostępnia więc online zarówno filmowe nagranie spektaklu „Exodus”, jak i warsztatów polskich tańców narodowych. Dzięki działaniom podjętym w ramach zadania i współpracy z partnerami, polski taniec ludowy uzyska szansę szerszej obecności w świadomości japońskich odbiorców.

Spektakl baletowy „Exodus” do muzyki Wojciecha Kilara został włączony do programu Festiwalu Polskiego w Japonii organizowanego jesienią 2020 r. przez Instytut Polski w Tokio. Przy wsparciu japońskich partnerów listopad upływa pod znakiem prapremierowych pokazów widowiska z udziałem publiczności w Tsurudze (3 listopada), Tokio (9 listopada), Sapporo (21 listopada), Osace i Okayamie (29 listopada). Integralną częścią projektu w Japonii będą – zarejestrowane w siedzibie Zespołu „Śląsk” – warsztaty poloneza, krakowiaka i trojaka, które posłużą pogłębianiu wiedzy na temat polskich tańców ludowych i narodowych oraz przybliżą specyfikę polskiego tańca ludowego, tak głęboko zakorzenionego w tradycji. Polscy odbiorcy będą mogli zobaczyć filmowe nagranie „Exodusu” 29 listopada, na facebookowym profilu Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”.

Celem projektu jest promocja i ukazanie roli polskiej kultury w budowaniu światowego dziedzictwa kulturowego, zaprezentowanie jej uniwersalności. Intencją artystyczną spektaklu „Exodus” jest pokazanie zjawiska przenikania się kultur, łączenia odmiennych stylów wykonawczych – sztuki tradycyjnej ze sztuką współczesną. Jednocześnie zastosowanie w spektaklu kompilacji tańca współczesnego z tańcem ludowym w zestawieniu z warsztatami tańców narodowo-ludowych stanie się znakomitą formą ukazania ponadczasowego znaczenia tradycyjnej kultury polskiej jako czynnika integrującego międzynarodowe środowisko taneczne i muzyczne. Wydarzenie będzie miało pozytywny wpływ na docenienie i podkreślenie roli pasjonatów polskiego tańca w Japonii.

Zdjęcia do filmowego nagrania spektaklu realizowano na przełomie sierpnia i września tego roku, m.in. w teatrze Rozbark w Bytomiu i na Pustyni Błędowskiej. „Exodus” to swoiste spotkanie kultur i pokazanie innego typu tańca oraz muzyki inspirowanej dziełami zespołu „Śląsk”. Jego twórcą jest choreograf „Śląska” Michał Zubkow, który opierając się na treściach i emocjach zawartych w muzyce Wojciecha Kilara, ukazał świat – życie, jako podróż w poszukiwaniu szczęścia, zaspokojenia własnych pragnień i bliskości drugiego człowieka. Jest to także spojrzenie w głąb samego siebie i ukazanie naszych wewnętrznych potrzeb w dążeniu do budowania związków i relacji z innymi. Widowisko do muzyki Wojciecha Kilara, w przestrzeni wzbogaconej elementami sztuk wizualnych, łączy się w plastyczne obrazy opowiadające o podróży człowieka przez życie. „Exodus” opowiada o zjawisku, w którym każdy uczestnik masowej ucieczki lub podróży jest wystawiony na indywidualną próbę. To swego rodzaju sprawdzian, który obnaża najgłębiej ukryte tajniki osobowości człowieka, zmusza do podejmowania własnych wyborów. Wciągnięty w wir dominacji masowej, każdy radzi sobie samodzielnie. Ostateczną decyzję podejmuje według swoich zasad, kierując się intuicją, emocjami, rozsądkiem. Tak oto odbywa się samotna wędrówka po zakamarkach własnej duszy, celem której jest znalezienie swojego miejsca wśród innych podróżników wędrujących po oceanie Wszechświata. W spektaklu wykorzystano efekty sztuk wizualnych, podkreślające dramaturgię widowiska.

Inspiracją „Exodusu” były historyczne wydarzenia sprzed stu lat związane z udziałem Ministra Spraw Zagranicznych Japonii i Japońskiego Czerwonego Krzyża w ratowaniu polskich sierot w latach 1920-1922, na ogarniętej wojną domową Syberii. Dzięki japońskiej pomocy ponad 800 polskich sierot trafiło przez porty w Tsurudze i Osace do Japonii, gdzie otrzymały wszechstronną opiekę. W 2019 roku minęła setna rocznica ustanowienia stosunków dyplomatycznych z Japonią, a w 2020 r. – rocznica przyjazdu dzieci syberyjskich do Japonii i Tsurugi. Jednak główną inspiracją była historia japońskiego konsula na Litwie (w Kownie) Chiune Sugihary, który, wielokrotnie łamiąc państwowe instrukcje, wydał ponad 4000 wiz Żydom, głównie pochodzącym z Polski. Podobnie jak polskie sieroty w Syberii, wielu z tych Żydów trafiło do Japonii przez port w Tsurudze. Pierwszy pokaz spektaklu „Exodus” w Japonii, odbył się właśnie w tym mieście, 3 listopada, w Port of Humanity Tsuruga Museum.

Partnerami dofinansowanego przez polskie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego projektu są: Port of Humanity Tsuruga Museum, Theater Xcai, Stowarzyszenie Forum Polska w Tokio, Japońska Federacja Tańca Ludowego, Japońsko-Polskie Towarzystwo Przyjaźni Miłośników Tańca Ludowego, Towarzystwo Miłośników Kultury Polskiej na Hokkaido, Polska Misja Artystyczno-Naukowa w Japonii oraz Instytut Polski w Tokio, a także Bytomski Teatr Tańca i Ruchu Rozbark.

Spektakl „Exodus” powstał przy współpracy z Instytutem Adama Mickiewicza w ramach międzynarodowego programu kulturalnego POLSKA 100, realizowanego w ramach Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017–2022, sfinansowanego ze środków MKiDN.

/MK/